Diagnoza ADHD u doros艂ych
DIVA-5 u doros艂ych
Kielce i online. DIVA-5, wywiad kliniczny, pisemna opinia w 14 dni. Proces 2 wizyt.
Dla kogo ta diagnoza
W ostatnich latach coraz wi臋cej doros艂ych w wieku 25-45 lat zauwa偶a u siebie wzorce, kt贸re wygl膮daj膮 jak ADHD: chroniczna prokrastynacja, impulsywne decyzje, problemy z dotrzymywaniem termin贸w mimo silnej motywacji, hiperskupienie nad jednym zadaniem i zerowa uwaga przy innych, intensywne emocje. Cz臋sto idzie to ze sob膮 od dzieci艅stwa, ale nikt tego wtedy nie nazwa艂.
Diagnoza ADHD u doros艂ych to nie tylko "etykieta". To narz臋dzie: pozwala zrozumie膰 siebie, dobiera膰 strategie pracy i nauki dopasowane do twojego m贸zgu, a w ci臋偶szych przypadkach by膰 podstaw膮 do konsultacji psychiatrycznej i ewentualnego leczenia farmakologicznego.
U偶ywam DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults, wydanie 5), mi臋dzynarodowego standardu w klinikach na ca艂ym 艣wiecie. DIVA-5 jest dostosowany do polskich reali贸w i daje pe艂noprawn膮 opini臋 diagnostyczn膮, akceptowan膮 przez psychiatr贸w i pracodawc贸w (np. przy uzasadnianiu adaptacji w pracy).
Self-screening: warto pomy艣le膰 o diagnozie, je艣li
Pojedyncze "tak" nie oznacza ADHD. Ale je艣li rozpoznajesz siebie w kilku punktach i to idzie ze sob膮 od dzieci艅stwa, warto sprawdzi膰.
"Robi臋 trzy rzeczy naraz, ale 偶adnej do ko艅ca"
Notorycznie rozpoczynasz projekty, kt贸rych nie ko艅czysz. Notatki, kursy online, hobby porzucone w po艂owie. Wra偶enie marnowania potencja艂u.
"Prokrastynuj臋, a potem siadam i robi臋 to w 3 godziny"
Praca z deadline'em na ostatni膮 chwil臋. Bez stresu motywacja zerowa, w stresie ekstremalna produktywno艣膰. Wzorzec utrzymuje si臋 od liceum.
"Zapominam o um贸wionych sprawach, mimo 偶e je zapisa艂em"
Kalendarz, alarmy, sticky-notes i mimo wszystko gubisz spotkania, zapominasz oddzwoni膰, gubisz dokumenty. Wygl膮da jak s艂aba organizacja, ale chodzi o spos贸b dzia艂ania m贸zgu.
"Hiperskupiam si臋 4 godziny, a potem nie mog臋 si臋 ruszy膰"
Kiedy temat ci臋 wci膮gnie, nie istnieje 艣wiat. Po sko艅czeniu jeste艣 wyko艅czony jakby艣 przebieg艂 maraton.
"Emocje uderzaj膮 we mnie 100%, drobiazgi te偶"
Trudno艣ci z regulacj膮 emocji (RSD, rejection sensitivity dysphoria), intensywne reakcje na drobiazgi, trudno艣膰 z "och艂oni臋ciem" po konflikcie.
"Ju偶 w szkole by艂o mi 'trudno usiedzie膰'"
DIVA-5 wymaga sygna艂贸w przed 12 rokiem 偶ycia. Je艣li rodzice albo 艣wiadectwa szkolne pami臋taj膮 trudno艣ci z uwag膮, ruchem, zachowaniem, to mocna wskaz贸wka.
Czym jest DIVA-5
DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults, version 5) to strukturalizowany wywiad kliniczny opracowany przez holendersk膮 fundacj臋 DIVA Foundation. Bazuje na kryteriach DSM-5 (klasyfikacja zaburze艅 psychicznych Ameryka艅skiego Towarzystwa Psychiatrycznego). DIVA-5 jest darmowy do u偶ytku klinicznego, otwarty, i u偶ywany w klinikach na ca艂ym 艣wiecie.
Wywiad obejmuje wszystkie 18 kryteri贸w DSM-5 dla ADHD (9 z domeny uwagowej, 9 z domeny hiperaktywno-impulsywnej). Ka偶de kryterium sprawdzam dwukrotnie: jak dzia艂a u ciebie dzisiaj jako u doros艂ego oraz jak dzia艂a艂o w dzieci艅stwie przed 12 rokiem 偶ycia. To kluczowe, bo ADHD musi by膰 rozwojowe, nie wynik doros艂ego stresu lub wypalenia.
DIVA-5 sprawdza te偶 wp艂yw na 5 obszar贸w 偶ycia (praca/nauka, zwi膮zki, rodzina, samoocena, czas wolny) i wyklucza inne diagnozy alternatywne (depresja, l臋k, dwubiegunowo艣膰, zaburzenia osobowo艣ci), kt贸re mog膮 dawa膰 podobne objawy.
Jak wygl膮da proces
Wywiad DIVA-5 (90-120 min)
Spotkanie z tob膮. Przechodzimy razem przez wszystkie 18 kryteri贸w DSM-5 dla ADHD. Ka偶de sprawdzamy w dw贸ch wymiarach (dzisiaj jako doros艂y, w dzieci艅stwie). Sprawdzamy 5 obszar贸w wp艂ywu na 偶ycie. Wykluczamy diagnozy alternatywne. Wywiad jest d艂ugi, bo szczeg贸艂owy, ale spokojny i z przerwami je艣li ich potrzebujesz.
Co dobrze przygotowa膰 przed wywiadem: Je艣li masz dost臋p do 艣wiadectw szkolnych albo rozmowa z rodzicem/rodze艅stwem o dzieci艅stwie, to ogromnie pomaga. Nie jest wymagane, ale poprawia jako艣膰 diagnozy.
Om贸wienie i pisemna opinia (50 min plus opinia 14 dni)
Drugie spotkanie to om贸wienie wynik贸w. T艂umacz臋 co pokazuje DIVA-5: czy spe艂niasz kryteria ADHD, jaki podtyp (z przewag膮 uwagowych, hiperkinetycznych, mieszany), nasilenie, obszary 偶ycia gdzie ADHD najbardziej ci臋 ogranicza. Rozmawiamy o tym, co dalej (terapia, konsultacja psychiatry, strategie funkcjonowania, mindfulness). Do 14 dni dostajesz pisemn膮 opini臋 diagnostyczn膮.
Diagnoza DIVA-5 mo偶liwa stacjonarnie w Ch臋cinach albo online na bezpiecznej platformie wideo.
Cennik
Bezp艂atna 15-minutowa rozmowa telefoniczna przed um贸wieniem pomaga ustali膰, czy DIVA-5 ma sens w twojej sytuacji, czy mo偶e lepiej zacz膮膰 od czego艣 innego.
Najcz臋stsze pytania
Czy potrzebuj臋 艣wiadectw szkolnych albo rodzic贸w do diagnozy?
Nie s膮 wymagane, ale bardzo pomagaj膮. DIVA-5 wymaga sygna艂贸w ADHD przed 12 rokiem 偶ycia. Je艣li sam pami臋tasz dzieci艅stwo dobrze, diagnoza opiera si臋 g艂贸wnie na twojej autobiografii. Je艣li pami臋膰 jest zamglona, 艣wiadectwa szkolne (uwagi o "nieuwa偶no艣ci", "rozproszonym", "trudno艣ciach z usiedzeniem"), rozmowa z rodzicem albo starszym rodze艅stwem znacznie zwi臋kszaj膮 pewno艣膰 diagnostyczn膮.
Czy diagnoza oznacza, 偶e dostan臋 leki?
Nie. Decyzja o leczeniu farmakologicznym nale偶y do psychiatry, nie do mnie (psycholog nie wypisuje lek贸w). Moja opinia DIVA-5 jest podstaw膮, na kt贸rej psychiatra mo偶e zacz膮膰 rozmow臋 o leczeniu. Wielu doros艂ych z ADHD funkcjonuje dobrze bez lek贸w, z pomoc膮 terapii, mindfulness, coachingu ADHD i strategii funkcjonowania.
Co je艣li DIVA-5 nie potwierdzi ADHD?
To cz臋sta sytuacja, i te偶 cenna. Objawy podobne do ADHD mog膮 wynika膰 z l臋ku, depresji, traumy, wypalenia, niezaspokojonych potrzeb sensorycznych, niezdiagnozowanego ASD u doros艂ego, albo z chronicznego niedosypiania. W opinii pisz臋 co widz臋 i sugeruj臋 dalsze kroki diagnostyczne lub interwencje. Diagnoza "wykluczaj膮ca" pomaga skoncentrowa膰 si臋 na w艂a艣ciwym problemie.
Czy opinia z DIVA-5 jest akceptowana przez psychiatr贸w i pracodawc贸w?
Tak. DIVA-5 jest mi臋dzynarodowym standardem i jest uznawany przez polskich psychiatr贸w. Pisemna opinia jest pe艂noprawnym dokumentem diagnostycznym. Przy rozmowie z pracodawc膮 o dostosowaniach (cichy pok贸j, elastyczne godziny, mniej zada艅 r贸wnolegle) zwykle wystarcza.
Czy wystarczy jedno spotkanie?
Sam DIVA-5 to d艂ugie pojedyncze spotkanie 90-120 minut. Drugie spotkanie (50 minut) s艂u偶y om贸wieniu wynik贸w i jest cz臋艣ci膮 pe艂nego procesu. W szczeg贸lnych przypadkach (np. obraz nietypowy, podejrzenie zaburze艅 wsp贸艂wyst臋puj膮cych) potrzeba dodatkowego spotkania uzupe艂niaj膮cego, ale to wyj膮tek.
Bezp艂atna rozmowa przeddiagnostyczna
Zadzwo艅 albo napisz. 15 minut telefonu pomoga ustali膰, czy DIVA-5 to teraz dobry krok, czy mo偶e lepiej zacz膮膰 od czego艣 innego (np. konsultacji psychologicznej, je艣li g艂贸wnym problemem jest aktualny stres czy l臋k).